گروه تحلیل”نوای صنعت” بررسی کرد؛ یکی از مهم‌ترین معیارهای ارزیابی صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی (CVC)، توانایی آن‌ها در عبور دادن شرکت‌های فناور از مرحله توسعه محصول به مرحله تجاری‌سازی است. سرمایه‌گذاری مالی می‌تواند منابع لازم برای توسعه وبلوغ فناوری، تکمیل فرآیند توسعه محصول و گسترش ظرفیت تولید در مقیاس انبوه را فراهم کند؛ اما در بسیاری از موارد، چالش اصلی شرکت فناور پس از توسعه محصول آغاز می‌شود: چگونه مشتری صنعتی پیدا کند، قابلیت محصول خود را در شرایط واقعی اثبات کند و نخستین قراردادهای تجاری را به دست آورد؟
در صنایع بزرگی مانند فولاد، این مسیر پیچیدگی بیشتری دارد چرا که استفاده از فناوری جدید در خطوط تولید، تجهیزات یا فرایندهای عملیاتی معمولاً به ارزیابی فنی، اطمینان از قابلیت اطمینان، رعایت الزامات ایمنی و سازگاری با زیرساخت‌های موجود نیازمند است. بنابراین، صرف برخورداری از محصول فناورانه برای ورود به این بازار کافی نیست؛ شرکت نوپا باید بتواند ریسک پذیرش فناوری را برای مشتری صنعتی کاهش دهد.
در این چارچوب، مزیت بالقوه صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر فولاد مبارکه (MSTID) در دسترسی به اکوسیستم صنعتی گروه فولاد مبارکه اهمیت پیدا می‌کند. چنین ارتباطی می‌تواند به صندوق امکان دهد که علاوه بر تأمین مالی، میان شرکت‌های فناور و واحدهای صنعتی نیازمند فناوری ارتباط برقرار کند. این ظرفیت، در صورت تبدیل شدن به پروژه‌های عملیاتی و قراردادهای تجاری، می‌تواند هم برای شرکت‌های سرمایه‌پذیر و هم برای شرکت مادر ارزش ایجاد کند.
ازاین‌رو، مسئله اصلی این فصل آن است که MSTID چگونه می‌تواند دسترسی صنعتی را به مسیر تجاری‌سازی تبدیل کند و چه شواهدی از شکل‌گیری این مسیر در فعالیت‌های صندوق وجود دارد؟ یکی از نمونه‌های قابل‌توجه در فعالیت‌های اعلام‌شده MSTID، برنامه «پورتفوتکنوتور» یا تور فناورانه شرکت های داخل پورتفو است. طبق توضیحات منتشرشده از سوی صندوق، این برنامه با هدف شناسایی نیازهای فناورانه صنایع بزرگ، معرفی توانمندی شرکت‌های پرتفوی و توسعه بازار محصولات و خدمات آن‌ها طراحی شده است. در این رویدادها، شرکت‌های فناور فرصت دارند توانمندی‌ها و راهکارهای خود را به مدیران و کارشناسان شرکت‌های صنعتی ارائه کنند و درباره پروژه‌ها و نیازهای عملیاتی گفت‌وگو داشته باشند. اهمیت این سازوکار را می‌توان از منظر کاهش فاصله میان عرضه فناوری و تقاضای صنعتی تحلیل کرد. در بازارهای صنعتی، مشتریان بزرگ لزوماً از همه ظرفیت‌های شرکت‌های فناور آگاهی ندارند و شرکت‌های نوپا نیز همیشه به مدیران فنی و تصمیم‌گیران اصلی شرکت مادر دسترسی ندارند. برنامه‌ای که این دو گروه را در یک فرایند ساختاریافته به هم متصل کند، می‌تواند هزینه جست‌وجوی طرفین را کاهش دهد و احتمال شناسایی فرصت‌های همکاری را افزایش دهد.
نکته مهم آن است که پورتفوتکنوتور را نباید صرفاً یک رویداد معرفی شرکت‌ها تلقی کرد. ارزش اقتصادی بالقوه آن در ایجاد زنجیره‌ای از تعاملات است: شناسایی نیاز، معرفی راهکار، ارزیابی فنی، اجرای پروژه آزمایشی و در نهایت مذاکره برای خرید یا استقرار فناوری.
گزارش‌های منتشرشده درباره این برنامه، از بازدید مدیران صنعتی از پروژه‌های اجراشده و پایلوت‌های شرکت‌های سرمایه‌پذیر نیز حکایت دارند. این موضوع نشان می‌دهد که فعالیت‌های معرفی‌شده صندوق دست‌کم در برخی موارد از سطح ارائه عمومی توانمندی‌ها فراتر رفته و به مشاهده پروژه‌ها و بررسی کاربرد فناوری در محیط صنعتی رسیده است. بااین‌حال، میزان تبدیل این تعاملات به قراردادهای تجاری باید با داده‌های تفصیلی‌تر سنجیده شود.
یکی از جنبه‌های مثبت مدل MSTID، امکان استفاده از ارتباط با فولاد مبارکه برای توسعه بازار در سایر شرکت‌های صنعتی و معدنی است. این ظرفیت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بازار فناوری‌های صنعتی محدود به یک کارخانه یا یک شرکت مادر نیست. بسیاری از راهکارهای مرتبط با اتوماسیون، ابزار دقیق، پایش تجهیزات، پردازش تصویر، انرژی و مواد مصرفی می‌توانند در چندین مجموعه صنعتی کاربرد داشته باشند. در یکی از گزارش‌های مرتبط با پورتفوتکنوتور، از برگزاری رویداد با حضور مدیران فولاد هرمزگان و بازدید از پروژه‌ها و پایلوت‌های شرکت‌های سرمایه‌پذیر نام برده شده است. همچنین، در اطلاع‌رسانی دیگری درباره این برنامه، معرفی توانمندی شرکت‌های پرتفوی به مجموعه‌هایی مانند مجتمع آهن و فولاد ارفع و دیگر شرکت‌های صنعتی و معدنی مطرح شده است. این فعالیت‌ها با هدف توسعه بازار و شناسایی فرصت‌های همکاری در سطحی گسترده‌تر از یک مجموعه صنعتی انجام شده‌اند.
از منظر اقتصادی، این رویکرد دو مزیت بالقوه دارد. نخست، شرکت سرمایه‌پذیر می‌تواند از سابقه همکاری یا اجرای پروژه در یک مجموعه صنعتی برای جلب اعتماد مشتریان جدید استفاده کند. دوم، صندوق می‌تواند ارزش شبکه صنعتی خود را از طریق ایجاد فرصت‌های تجاری میان شرکت‌های پرتفوی و مشتریان متعدد افزایش دهد. البته معرفی شرکت‌ها به مشتریان جدید با تحقق فروش یکسان نیست. برای سنجش اثر واقعی این فعالیت‌ها باید تعداد قراردادهای منعقدشده، ارزش قراردادها، میزان فروش تکرارشونده و سهم مشتریان خارج از گروه فولاد مبارکه مشخص شود. بااین‌وجود، جهت‌گیری به سمت توسعه بازار بین‌شرکتی را می‌توان یکی از مسیرهای معنادار برای افزایش ارزش شرکت‌های پرتفوی دانست.
از دیگر نمونه‌های مرتبط، شرکت هوشیار صنعت اسپادانا است که MSTID آن را در میان شرکت‌های سرمایه‌پذیر خود معرفی کرده است. طبق معرفی منتشرشده از سوی صندوق، این شرکت در حوزه اتوماسیون صنعتی و ابزار دقیق فعالیت دارد و به بومی‌سازی انواع انکودر برای بخش‌های مختلف فولاد مبارکه پرداخته است .انکودرها در بسیاری از سامانه‌های صنعتی برای اندازه‌گیری موقعیت، سرعت یا حرکت به کار می‌روند؛ بنابراین، تأمین مطمئن آن‌ها می‌تواند برای تداوم عملکرد تجهیزات و سامانه‌های کنترلی اهمیت داشته باشد. از منظر تحلیل CVC، این نمونه قابل‌توجه است؛ زیرا حوزه فعالیت شرکت با یک نیاز عملیاتی مشخص در صنعت ارتباط دارد و معرفی صندوق نیز به بومی‌سازی محصول برای نواحی مختلف فولاد مبارکه اشاره می‌کند.
اهمیت اقتصادی چنین نمونه‌ای می‌تواند در چند سطح بررسی شود: توسعه توان تولید داخلی، ایجاد سابقه کاربرد صنعتی برای محصول، کاهش وابستگی به تأمین‌کنندگان خارجی در صورت جایگزینی واقعی، و فراهم‌شدن امکان عرضه محصول به سایر صنایع.
بااین‌حال، برای محاسبه دقیق ارزش اقتصادی این نمونه باید اطلاعاتی مانند حجم فروش، تعداد تجهیزات نصب‌شده، هزینه خرید نمونه خارجی، هزینه نگهداری، طول عمر محصول و میزان کاهش توقف تجهیزات در دسترس باشد. بنابراین، این مثال را می‌توان شاهدی از ارتباط میان فناوری و نیاز صنعتی دانست؛ اما تعیین میزان صرفه‌جویی یا بازده مالی آن به داده‌های عملیاتی نیاز دارد.
