گروه تحلیل”نوای صنعت” بررسی کرد؛ فولاد مبارکه با هدف ورود جدی به عصر تولید فولاد بدون کربن، نه تنها در داخل کشور، بلکه در عرصه بینالمللی نیز نقشی کلیدی ایفا خواهد کرد.
فولاد سبز؛ ضرورت جهانی و پیشگامی سوئد در ۲۰۲۵
اهمیت روزافزون فولاد سبز به عنوان راهکاری انقلابی برای دستیابی به آیندهای پایدار در صنعت فولاد، بر کسی پوشیده نیست. در همین راستا، کشور سوئد قرار است در سال ۲۰۲۵ اولین محموله فولاد بدون کربن جهان را تولید و عرضه کند. این دستاورد عظیم، نه تنها از منظر تکنولوژیک، بلکه از حیث تأثیرگذاری بر قیمتگذاری محصولات، بازارهای جهانی و شکلدهی زنجیرههای تأمین نوین، پیامدهای گستردهای خواهد داشت. همچنین، اجرایی شدن مکانیسم تنظیم مرزی کربن (CBAM) توسط اتحادیه اروپا از سال ۲۰۲۶، تمامی تولیدکنندگان جهانی فولاد را ملزم به پذیرش و توسعه فناوریهای کمکربن خواهد کرد.
فناوریهای پیشرفته در خط مقدم تولید فولاد سبز
توسعه فناوریهای نوآورانه، موتور محرکه این انقلاب صنعتی است. در این میان، روشهای مبتنی بر هیدروژن و الکترولیز اکسید مذاب، از برجستهترین گزینهها به شمار میروند:
- فناوریهای مبتنی بر هیدروژن: شرکتهای پیشرو جهانی مانند هایبریت (Hybrit) در سوئد و آرسلورمیتال (ArcelorMittal) در اسپانیا، با جایگزینی هیدروژن سبز به جای زغال سنگ در فرآیندهای تولید فولاد، موفق به کاهش چشمگیر انتشار کربن تا ۹۰ درصد شدهاند؛ این در حالی است که تنها محصول جانبی این فرآیند، بخار آب است.
- نقش فولاد مبارکه: این شرکت عظیم صنعتی، در حال حاضر پروژههای تحقیقاتی گستردهای را برای ارزیابی و بهکارگیری هیدروژن در فرآیند تولید خود آغاز کرده است. توسعه فناوری احیای مستقیم با هیدروژن، با همکاری فعال مراکز پژوهشی داخلی و همچنین مؤسسات بینالمللی، در دستور کار این شرکت قرار دارد.
- فناوری الکترولیز اکسید مذاب (MOE): این فناوری نوآورانه که توسط موسسه فناوری ماساچوست (MIT) توسعه یافته است، با استفاده از انرژی برق، فرآیند تولید فولاد را به انجام رسانده و به جای انتشار گازهای گلخانهای، اکسیژن خالص را آزاد میکند. شرکت Boston Metal نیز با راهاندازی تأسیسات آزمایشی خود، موفق به تولید یک تُن فولاد سبز شده است.
سرمایهگذاریهای استراتژیک فولاد مبارکه در انرژیهای تجدیدپذیر
تکیه بر انرژیهای تجدیدپذیر، یکی از ارکان اصلی دستیابی به اهداف فولاد سبز محسوب میشود. فولاد مبارکه در این حوزه نیز پیشرفتهای قابل توجهی را رقم زده است:
- نیروگاه خورشیدی ۶۰۰ مگاواتی: این پروژه عظیم در حال اجراست.
- نیروگاه بادی ۲۰۰ مگاواتی: این پروژه نیز در مراحل اجرایی قرار دارد.
- نیروگاه سیکل ترکیبی ۹۱۴ مگاواتی: راهاندازی این نیروگاه منجر به کاهش چشمگیر مصرف آب (۹۹.۷%) و گاز طبیعی (۴۰%) شده است.
جدول ۱: مقایسه تطبیقی فناوریهای کلیدی تولید فولاد سبز
| فناوری | میزان کاهش CO2 | هزینه نسبی (تخمینی) | وضعیت توسعه فعلی |
| تولید با هیدروژن سبز | ۹۰-۹۵% | ۲۰-۴۰٪ بیشتر | در آستانه تجاریسازی تا ۲۰۲۵ |
| الکترولیز اکسید مذاب (MOE) | ۱۰۰% | هنوز نامشخص | مرحله آزمایشی/پایلوت |
| کورههای قوس الکتریکی (EAF) | ۵۰-۷۵% | ۱۰-۲۰٪ بیشتر | تجاری شده |
| احیای مستقیم با گاز طبیعی (DRI) | ۴۰-۶۰% | ۵-۱۵٪ بیشتر | تجاری شده |
نقش محوری فولاد مبارکه در توسعه فناوریهای سبز: از پژوهش تا اجرا
تعهد فولاد مبارکه به انقلاب سبز، فراتر از سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، شامل برنامههای جامع پژوهشی و عملیاتی است:
- پروژههای تحقیقاتی پیشرو در زمینه هیدروژن:
- بومیسازی کامل فناوری تولید هیدروژن سبز و ادغام آن در فرآیندهای کلیدی تولید فولاد.
- تعریف و اجرای پروژههایی نظیر طراحی و ساخت واحد پایلوت احیای مستقیم با هیدروژن، بهینهسازی مستمر فرآیندهای موجود، و توسعه زیرساختهای لازم برای ذخیرهسازی و انتقال ایمن هیدروژن.
- توسعه پایدار در انرژیهای تجدیدپذیر:
- علاوه بر پروژههای بزرگ نیروگاهی، نصب گسترده پنلهای خورشیدی در سراسر سایت صنعتی شرکت.
- بهینهسازی مصرف انرژی و کاهش ردپای کربن:
- اجرای پروژههای نوآورانه در زمینه بازیافت حرارت تلف شده، بهینهسازی عملکرد کورهها و سیستمهای حرارتی، و بهکارگیری فناوریهای پیشرفته کنترل و مانیتورینگ انرژی.
چالشهای پیش رو و راهکارهای استراتژیک فولاد مبارکه
گذار به تولید فولاد سبز، با وجود مزایای فراوان، چالشهایی را نیز به همراه دارد که فولاد مبارکه برای غلبه بر آنها برنامهریزی کرده است:
- چالشها:
- هزینههای اولیه تولید بالاتر (۲۰-۴۰% افزایش).
- کمبود زیرساخت و مقیاس لازم برای تأمین هیدروژن سبز در سطح صنعتی.
- نیاز مبرم به سرمایهگذاریهای کلان و بلندمدت.
- توسعه و ارتقاء زیرساختهای صنعتی و لجستیکی مورد نیاز.
- راهکارها:
- ایجاد و تقویت همکاریهای بینالمللی برای تسهیل انتقال فناوری و دانش فنی.
- تعامل تنگاتنگ با دانشگاهها و مراکز پژوهشی داخلی برای بومیسازی و توسعه بومی فناوریها.
- پیگیری و جذب مؤثر حمایتهای دولتی و تسهیلات مالی.
- تشکیل مشارکتهای استراتژیک با مصرفکنندگان نهایی فولاد سبز جهت تضمین بازار و بازگشت سرمایه.
جدول ۲: برنامه عملیاتی فولاد مبارکه برای گذار به تولید فولاد سبز
| برنامه عملیاتی | اهداف کمی مشخص | موعد تحقق هدف | وضعیت اجرایی کنونی |
| اجرای نیروگاه خورشیدی ۶۰۰ مگاواتی | تأمین حدود ۲۰٪ از انرژی مورد نیاز | تا پایان سال ۱۴۰۶ | در حال اجرا |
| پروژه پایلوت احیای مستقیم هیدروژنی | کاهش ۳۰ درصدی انتشار کربن | تا پایان سال ۱۴۰۵ | در مرحله مطالعات اولیه |
| بهینهسازی جامع مصرف انرژی | کاهش ۱۵ درصدی شدت انرژی | تا پایان سال ۱۴۰۴ | در حال اجرا |
| سیستم پیشرفته بازیافت کربن | جذب حداقل ۵۰٪ CO2 تولیدی | تا پایان سال ۱۴۰۷ | در مرحله مطالعات فنی |
چشمانداز آینده: فولاد مبارکه در قلب عصر کربنزدایی
پیشبینیها حاکی از آن است که تا سال ۲۰۵۰، تولید فولاد بدون کربن به یک استاندارد جهانی تبدیل خواهد شد. فولاد مبارکه با درک عمیق این ضرورت استراتژیک، برنامهریزی کرده است تا تا سال ۱۴۰۵، حدود ۲۵ درصد از تولید خود را به روشهای کمکربن ارتقا داده و این سهم را تا سال ۱۴۱۰ به ۵۰ درصد افزایش دهد.
انقلاب فولاد سبز، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت حیاتی برای تداوم حیات و پویایی صنعت فولاد در آینده است. فولاد مبارکه با درک این واقعیت، با عزمی راسخ گام در مسیر تحول گذاشته و مصمم است تا به عنوان یکی از تولیدکنندگان پیشرو فولاد کمکربن و سبز، نقش خود را در حفظ محیط زیست و تحقق اهداف توسعه پایدار ملی و جهانی ایفا نماید. تعهد مدیریت، سرمایهگذاریهای هدفمند، و همکاریهای علمی و بینالمللی، چشمانداز روشنی را برای این شرکت در عصر نوین صنعت فولاد ترسیم میکند.
